Doç. Dr. Selin Aktürk Esen

Kemoterapi, hızlı çoğalan hücreleri hedefleyen ilaçlarla yapılan sistemik tedavidir. Kanserin türüne göre ameliyat öncesinde, ameliyat sonrasında ya da tek başına uygulanabilir.

Ameliyat öncesi verilen tedavinin amacı tümörü küçültmek ve cerrahiyi kolaylaştırmaktır; ameliyat sonrası verilen tedavi ise geride kalmış olabilecek hücreleri hedefler. Yaygın hastalıkta amaç hastalığı denetim altında tutmak ve yakınmaları azaltmaktır.

Planlama öncesinde kan tetkikleri, kalp ve böbrek işlevleri değerlendirilir; kullanılan diğer ilaçlar gözden geçirilir. Tedavi kürler hâlinde uygulanır ve aralarda vücudun toparlanması beklenir.

İmmünoterapi, tümör hücrelerini doğrudan hedeflemek yerine bağışıklık sisteminin bu hücreleri tanımasını sağlamayı amaçlar.

Her hastada ve her kanser türünde uygun değildir. Uygunluk; kanserin türü, evresi, tümör dokusunda bakılan bazı belirteçler ve hastanın bağışıklık durumu birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Yan etkileri klasik kemoterapiden farklıdır; bağışıklık sisteminin aşırı etkinleşmesine bağlı olarak cilt, bağırsak, karaciğer, akciğer ve hormon bezleri etkilenebilir. Bu nedenle tedavi sırasında düzenli izlem yapılır ve yeni ortaya çıkan yakınmaların hemen bildirilmesi istenir.

Kanser tedavisinde yanıt, belirli aralıklarla yapılan değerlendirmelerle izlenir. Bu değerlendirme yalnız görüntülemeye değil; hastanın yakınmalarına, muayene bulgularına ve kan tetkiklerine de dayanır.

Görüntüleme genellikle birkaç kür sonunda tekrarlanır ve önceki incelemeyle karşılaştırılır. Ölçümlerin aynı yöntemle yapılması karşılaştırmanın güvenilirliği açısından önemlidir.

Yanıt alınıyorsa tedavi sürdürülür; yeterli yanıt yoksa ya da yan etkiler tedaviyi güçleştiriyorsa plan yeniden gözden geçirilir. Bazı tedavilerde ilk değerlendirmede geçici bir büyüme görülebilir; bu nedenle karar tek bir görüntülemeye değil, klinik tabloyla birlikte verilir.