Uzm. Dr. Nihat Sözer

Radyoterapi, kanser hücrelerinin çoğalma yeteneğini bozmak amacıyla yüksek enerjili ışınların hedeflenen bölgeye yönlendirilmesidir. Tedavi ağrısız uygulanır ve genellikle kısa seanslar hâlinde sürdürülür.

Uygulamadan önce planlama yapılır: tedavi pozisyonunda tomografi çekilir, hedef hacim ve korunması gereken organlar işaretlenir, doz dağılımı bilgisayar ortamında hesaplanır. Bu aşama tedavinin isabetini belirlediği için birkaç gün sürebilir.

Seans sayısı ve toplam doz; tümörün türü, yerleşimi, evresi ve hastanın genel durumuna göre belirlenir. Radyoterapi tek başına uygulanabileceği gibi cerrahi ya da ilaç tedavisiyle birlikte de planlanabilir.

Radyoterapinin etkileri büyük ölçüde ışınlanan bölgeyle sınırlıdır. En sık görülen genel bulgu yorgunluktur ve tedavi ilerledikçe belirginleşebilir.

Bölgesel etkiler alana göre değişir: baş-boyun bölgesinde ağız kuruluğu, yutma güçlüğü ve tat değişikliği; göğüs bölgesinde yutarken rahatsızlık; karın ve leğen bölgesinde bağırsak alışkanlığında değişiklik görülebilir. Cilt üzerinde kızarıklık ve kuruluk sık rastlanan bir bulgudur.

Bu etkilerin çoğu tedavi bitiminden sonraki haftalarda geriler. Süreç boyunca cilt bakımı, beslenme desteği ve ağız bakımı önerileri verilir; yakınmalar seanslar sırasında düzenli olarak sorgulanır ve gerektiğinde destek tedavisi eklenir.

Kanser tedavisi tek bir bölümün kararıyla yürütülmez. Cerrahi, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji birlikte değerlendirme yapar; bu toplantı konsey olarak adlandırılır.

Konseyde hastanın görüntüleme sonuçları, patoloji raporu, evreleme bulguları, yaşı, eşlik eden hastalıkları ve genel durumu ele alınır. Amaç, tedavi basamaklarının hangi sırayla uygulanacağını belirlemektir.

Bazı hastalarda önce cerrahi, bazılarında önce ilaç tedavisi ya da ışın tedavisi uygun olur. Tedavi sürerken yanıt değerlendirilir ve gerekirse plan yeniden gözden geçirilir; bu nedenle konsey tek seferlik değil, süreç boyunca işleyen bir karar mekanizmasıdır.