Uzm. Dr. Naci Yosunkaya

İnme, travmatik beyin hasarı veya omurilik yaralanması sonrasında rehabilitasyonun amacı, kişinin günlük yaşamdaki bağımsızlığını mümkün olduğunca artırmaktır. Bu nedenle program yalnız kas gücüne değil, günlük işlevlere odaklanır.

Değerlendirmede yürüme, denge, el becerileri, kendine bakım ve iletişim ayrı ayrı ele alınır. Hedefler somut ve ölçülebilir biçimde belirlenir; örneğin desteksiz oturabilme ya da belirli bir mesafeyi yürüyebilme gibi.

Program düzenli aralıklarla yeniden değerlendirilir. İlerleme hızı kişiden kişiye değişir; bu nedenle hedefler sabit tutulmaz, kazanımlara göre güncellenir. Ailenin sürece katılımı ev ortamındaki kazanımların sürdürülmesinde belirleyicidir.

Lenfödem, lenf sıvısının dokular arasında birikmesiyle kol ya da bacakta gelişen şişliktir. En sık görülen nedenlerden biri, kanser tedavisi sırasında lenf bezlerinin alınması veya ışın tedavisi görmesidir.

Erken dönemde şişlik gün içinde artıp dinlenmeyle azalabilir; ilerledikçe kalıcı hâle gelir ve ciltte sertleşme görülür. Bu nedenle erken fark edilmesi tedavinin seyri açısından önemlidir.

Yönetimde temel yaklaşım kompleks boşaltıcı tedavidir: manuel lenf drenajı, bandajlama, cilt bakımı ve egzersizden oluşur. Bu dönemin ardından basınçlı giysilerle idame sağlanır. Cilt bütünlüğünün korunması ve enfeksiyondan kaçınılması sürecin ayrılmaz parçasıdır.

Spastisite, beyin veya omurilik hasarı sonrasında kaslarda görülen istemsiz gerginlik artışıdır. Hareketi zorlaştırır, ağrıya yol açabilir ve zamanla eklem hareketinin kısıtlanmasına neden olabilir.

Her spastisite tedavi gerektirmez; bazı hastalarda artmış kas tonusu ayakta durmaya yardımcı olur. Bu nedenle karar, spastisitenin işlevi kolaylaştırıp kolaylaştırmadığına bakılarak verilir.

Tedavide germe ve pozisyonlama, egzersiz programı, ateller, ağızdan ilaç tedavisi ve seçilmiş kaslara yönelik uygulamalar kullanılır. Yaklaşım kişiye göre belirlenir ve rehabilitasyon programıyla birlikte yürütülür; tek başına hiçbir yöntem yeterli değildir.