Prof. Dr. Kamil Dilek

Böbrek hastalıkları uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir; bu nedenle değerlendirme genellikle rutin tetkiklerle başlar. Kanda kreatinin ölçümü ve buradan hesaplanan süzme hızı, böbreğin çalışma kapasitesi hakkında ilk bilgiyi verir.

İdrar incelemesi de en az bunun kadar önemlidir. İdrarda protein ya da kan bulunması, henüz kan tetkikleri bozulmadan önce böbrek dokusundaki bir sorunun işareti olabilir.

Gerekli görüldüğünde ultrason ile böbreklerin boyutu ve yapısı incelenir; tansiyon takibi de değerlendirmenin parçasıdır. Sonuçlar tek seferlik bir ölçüme değil, zaman içindeki seyre bakılarak yorumlanır.

Tansiyon ve böbrek karşılıklı olarak birbirini etkiler. Uzun süre kontrol altına alınmayan yüksek tansiyon böbreklerdeki küçük damarları yıpratabilir; buna karşılık böbrek hastalığı da tansiyonun yükselmesine yol açabilir.

Bu nedenle böbrek hastalığı olanlarda tansiyon hedefleri ayrıca belirlenir ve düzenli olarak izlenir. İdrarda protein varlığı, hem böbrek hasarının hem de tedavinin yeterliliğinin göstergelerinden biridir.

Tuz tüketiminin azaltılması, kilo kontrolü ve düzenli fiziksel etkinlik tedavinin temel parçalarıdır. Ağrı kesici gibi bazı ilaçların uzun süreli ve kontrolsüz kullanımından kaçınılması ayrıca önerilir.

Şeker hastalığı, böbrek işlevlerinin zamanla azalmasına yol açabilen durumların başında gelir. Süreç sessiz ilerlediği için izlem belirti beklenmeden yapılır.

Takipte iki başlık öne çıkar: idrarda protein atılımının ölçülmesi ve kan kreatinininden hesaplanan süzme hızının izlenmesi. Bu iki değerin zaman içindeki seyri, koruyucu tedavinin yeterli olup olmadığını gösterir.

Kan şekeri ve tansiyonun hedef değerlerde tutulması, koruyucu yaklaşımın temelidir. Ayrıca kullanılan ilaçların böbrek işlevine göre doz ayarı gerektirip gerektirmediği gözden geçirilir; görüntüleme öncesi kontrast madde kullanımı da ayrıca değerlendirilir.