Doç. Dr. Kadir Ömür Günseren

Robotik cerrahi, cerrahın konsol başından yönlendirdiği kolların karın ya da leğen boşluğuna küçük kesilerden girmesiyle yapılır. Görüntü büyütülmüş ve üç boyutludur; aletlerin bilek hareketi insan elinden daha geniş açılarda döner.

Ürolojide bu yöntem özellikle prostat, böbrek ve mesane cerrahisinde kullanılır. Amaç, tümörlü dokuyu çıkarırken idrar tutma ve cinsel işlevden sorumlu sinir ve kas yapılarını olabildiğince korumaktır.

Her hastaya uygun değildir. Daha önce geçirilmiş karın ameliyatları, tümörün yayılımı, hastanın kalp ve akciğer durumu ile anestezi dayanıklılığı kararı etkiler. Yöntem seçimi ameliyat öncesi görüntüleme ve değerlendirme sonrasında hastayla birlikte belirlenir.

Üriner sistem taşları, boyutuna ve bulunduğu yere göre farklı yöntemlerle tedavi edilir. Küçük taşlar çoğu zaman kendiliğinden düşer; bu süreçte bol sıvı alımı ve ağrı kontrolü yeterli olabilir.

Düşmeyen ya da böbreği tıkayan taşlarda endoskopik yöntemler gündeme gelir. Üreterorenoskopi, idrar yolundan ilerletilen ince bir optik cihazla taşa ulaşılmasını sağlar. Esnek cihazlar böbrek içindeki kadehlere kadar ulaşabildiği için üst sistem taşlarında tercih edilir; taş lazerle kırılır ve parçaları alınır.

İşlem sonrasında idrar akışını rahatlatmak için geçici bir stent yerleştirilebilir. Taşın yapısının incelenmesi, tekrarı önleyici önerilerin kişiye göre planlanmasına yardımcı olur.

Taş hastalığı tekrarlama eğilimi gösterir; bu nedenle taş düştükten ya da alındıktan sonra izlem önemlidir. İlk adım, çıkarılan taşın yapısının incelenmesidir, çünkü kalsiyum, ürik asit ve sistin taşlarında koruyucu yaklaşım farklıdır.

Günlük sıvı alımının artırılması hemen her taş türünde ortak öneridir; hedef, idrarın açık renkte kalmasıdır. Tuz tüketiminin azaltılması, hayvansal protein miktarının dengelenmesi ve kilo kontrolü de değerlendirilir.

Tekrarlayan taş öyküsü olanlarda kan ve idrar tetkikleriyle metabolik değerlendirme yapılır; paratiroid hastalığı ya da idrar yolu enfeksiyonu gibi altta yatan nedenler araştırılır. İzlem aralıkları taşın türüne göre planlanır.