Op. Dr. Atıf Mutlu

Omurlar arasındaki diskin dışa doğru taşması ve sinir köküne baskı yapması bel fıtığı olarak tanımlanır. En tipik belirti, belden kalçaya ve bacağa yayılan ağrıdır; öksürme ve ıkınmayla artması sık görülür.

Baskının derecesine göre bacakta uyuşma, karıncalanma ya da güç kaybı eşlik edebilir. Muayenede sinir kökünün hangi düzeyde etkilendiğini gösteren bulgular aranır.

Tanı öykü ve muayeneyle konur; görüntüleme bu bulguları desteklemek için kullanılır. Görüntülemede saptanan her disk taşması şikayet oluşturmaz, bu nedenle bulgular klinik tabloya uymuyorsa tedavi görüntüye göre değil hastaya göre planlanır.

Bel ağrısı çok yaygındır ve büyük bölümü birkaç hafta içinde geriler. Bu nedenle her bel ağrısında hemen görüntüleme yapılması gerekmez; erken görüntüleme çoğu zaman tedaviyi değiştirmez.

Ancak bazı bulgular ileri incelemeyi gerektirir: bacakta ilerleyen güç kaybı, idrar veya dışkı kontrolünde bozulma, makat çevresinde his kaybı, ateş, açıklanamayan kilo kaybı, geçirilmiş kanser öyküsü ve önemli bir düşme sonrası başlayan ağrı.

Bu bulgular varsa manyetik rezonans ya da tomografi planlanır. Bulgu yoksa öncelik ağrının kontrolü, hareketliliğin korunması ve gerekiyorsa fizik tedavi yaklaşımlarıdır; görüntüleme şikayet sürerse gündeme gelir.

Bel fıtığı olan hastaların önemli bir bölümü cerrahi olmadan iyileşir. İlk aşamada ağrı tedavisi, günlük etkinliğin uygun biçimde sürdürülmesi ve fizik tedavi yaklaşımları uygulanır.

Cerrahi başlıca üç durumda gündeme gelir: yeterli süre uygulanan tedaviye rağmen ağrının sürmesi ve günlük yaşamı kısıtlaması, bacakta ilerleyen güç kaybı olması ve idrar-dışkı kontrolünü etkileyen bulguların ortaya çıkması. Son durum acil değerlendirme gerektirir.

Karar verilirken görüntüleme bulgularının muayeneyle uyumlu olması aranır. Ameliyat öncesinde beklenen yarar, olası riskler ve iyileşme süreci ayrıntılı olarak konuşulur.