Uzm. Dr. Abdullah Özdemir

Düzenli sağlık kontrolünün amacı, henüz belirti vermeyen sorunları erken aşamada fark etmek ve var olan hastalıkların seyrini izlemektir. İçeriği herkes için aynı değildir; yaş, cinsiyet, aile öyküsü ve mevcut hastalıklara göre belirlenir.

Çoğu erişkinde temel değerlendirme; tansiyon ölçümü, kan şekeri ve kan yağları, tam kan sayımı, böbrek ve karaciğer işlev testleri ile idrar incelemesini kapsar. Tiroid işlevleri ve D vitamini düzeyi gerekli görüldüğünde eklenir.

Sonuçlar tek başına değil, kişinin öyküsü ve muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır. Sınırda çıkan bir değer her zaman hastalık anlamına gelmez; bazen yalnız tekrar ölçüm ve izlem gerekir.

Kan tetkiklerinde referans aralığın dışına çıkan bir değer görmek sık rastlanan bir durumdur ve tek başına tanı koydurmaz. Değerler; açlık süresi, sıvı alımı, yakın zamanda geçirilen enfeksiyon, egzersiz ve kullanılan ilaçlardan etkilenebilir.

Bu nedenle sapmalı bir sonuç genellikle uygun koşullarda tekrarlanır. Anlamlı kabul edilen değişikliklerde ise nedeni araştırmak için ek incelemeler planlanır.

Sık karşılaşılan başlıklar arasında kansızlık, kan yağlarının yüksekliği, karaciğer enzimlerinde artış ve tiroid işlev testlerindeki dalgalanmalar yer alır. Her birinin izlem ve tedavi yaklaşımı farklıdır; karar öykü, muayene ve gerekli görüntülemeler birlikte değerlendirilerek verilir.

Yüksek tansiyon ve şeker hastalığı uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir; bu yüzden düzenli ölçüm önemlidir. Tansiyon ölçümünde beş dakika dinlendikten sonra, kolun kalp hizasında olduğu ve manşonun kola uygun genişlikte olduğu bir düzen gerekir.

Ev ölçümleri hekim değerlendirmesinin yerini almaz ama tabloyu tamamlar. Ölçümlerin tarih ve saatiyle birlikte kaydedilmesi, tedavinin yeterli olup olmadığını göstermesi açısından yardımcıdır.

Kan şekeri izleminde açlık değerinin yanı sıra son aylardaki ortalamayı gösteren tetkik de kullanılır. Beslenme düzeni, fiziksel etkinlik ve kilo kontrolü tedavinin ayrılmaz parçalarıdır; ilaç tedavisi bunların yerine değil, yanında planlanır.